Chính phủ Hàn Quốc đã chính thức khởi động quá trình cải tổ chính sách lao động nước ngoài, hướng tới mục tiêu kéo dài thời gian cư trú và xây dựng lực lượng lao động có tay nghề. Không chỉ dừng lại ở việc cải thiện vấn đề thiếu hụt nhân lực, định hướng mới này tập trung tạo điều kiện để người lao động làm việc ổn định, tích lũy kỹ năng và gắn bó lâu dài. Trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài, đây được xem là bước chuyển từ “lao động thay thế tạm thời” sang nguồn nhân lực bền vững.

Theo Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc, cải cách lần này xoay quanh ba trụ cột: thời gian cư trú, lộ trình phát triển nghề nghiệp và điều kiện sinh hoạt. Mục tiêu là tạo nền tảng để lao động nước ngoài làm việc lâu dài hơn, đồng thời tận dụng hiệu quả lực lượng đã đạt trình độ tay nghề nhất định.

Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất thay đổi thời gian cư trú. Hiện nay, lao động diện không chuyên môn (visa E-9) chỉ được làm việc tối đa 4 năm 10 tháng. Trong phương án mới, thời gian cư trú có thể được quản lý theo chu kỳ 3 năm. Những người đáp ứng yêu cầu về tiếng Hàn và kỹ năng nghề sẽ được gia hạn, thậm chí có thể chuyển sang diện lao động kỹ năng với thời gian cư trú tối đa lên tới 12 năm.

Sự điều chỉnh này được kỳ vọng mang lại lợi ích rõ rệt cho doanh nghiệp. Ở các ngành như sản xuất, nông – lâm – ngư nghiệp hay xây dựng, quá trình đào tạo để đạt tay nghề thường kéo dài nhưng lại bị gián đoạn do quy định xuất cảnh. Khi lao động có thể làm việc lâu dài, chi phí đào tạo và rủi ro thiếu hụt nhân lực sẽ giảm đáng kể.

Song song đó, lộ trình phát triển nghề nghiệp cũng sẽ được thiết kế lại theo hướng bài bản hơn. Chính phủ dự kiến xây dựng hệ thống phân tầng từ lao động phổ thông, trung cấp đến tay nghề cao, tạo điều kiện để người lao động tích lũy kỹ năng và từng bước nâng cao vị trí việc làm. Thay vì dừng ở các công việc đơn giản, họ có cơ hội tiến lên các cấp độ chuyên môn cao hơn. Đáng chú ý, cơ chế đánh giá năng lực sẽ dần chuyển sang dựa trên thực tiễn công việc. Nếu trước đây các tiêu chí về giấy tờ và điều kiện hình thức chiếm ưu thế, thì trong thời gian tới, hiệu quả làm việc và kỹ năng thực tế tại doanh nghiệp sẽ trở thành yếu tố then chốt. Đây được xem là bước mở để người lao động xây dựng lộ trình nghề nghiệp dài hạn.

Vấn đề chuyển đổi nơi làm việc cũng được đưa vào diện điều chỉnh. Khoảng 40% lao động nước ngoài từng thay đổi công việc, kéo theo tình trạng tập trung về khu vực trung tâm thành phố và xu hướng né tránh một số ngành nghề. Trong khi doanh nghiệp tại địa phương hoặc các ngành khá nặng nhọc gặp khó khăn trong tuyển dụng, nhu cầu chuyển về các khu vực “hấp dẫn” lại ngày càng gia tăng. Trước thực trạng này, Chính phủ đang cân nhắc các biện pháp như giới hạn việc chuyển việc trong một khoảng thời gian nhất định hoặc ưu tiên di chuyển trong cùng ngành nghề. Tuy nhiên, các tổ chức lao động và nhân quyền cảnh báo việc siết chặt quá mức có thể ảnh hưởng đến quyền lao động, đòi hỏi cách tiếp cận cân bằng trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Cải thiện điều kiện sinh hoạt cũng là một trọng tâm. Không chỉ dừng ở việc cung cấp chỗ ở, chính sách mới hướng tới đảm bảo quyền cư trú và điều kiện sống tối thiểu cho lao động nước ngoài. Các vấn đề như ký túc xá xuống cấp, thiếu an toàn hay hạ tầng sinh hoạt hạn chế sẽ được xử lý, đồng thời xây dựng hệ thống hỗ trợ tích hợp, kết nối giữa cư trú – việc làm – đời sống.

Giới chuyên gia nhận định, cải cách lần này không đơn thuần là mở rộng quy mô lao động nước ngoài. Trong bối cảnh dân số suy giảm và già hóa, khi nguồn lao động trong nước không còn đáp ứng đủ nhu cầu, chính sách đang chuyển hướng sang đào tạo, duy trì và gắn kết lao động nước ngoài với thị trường lao động và cộng đồng địa phương. Dựa trên các nội dung thảo luận, Chính phủ dự kiến công bố “Lộ trình hỗ trợ tổng thể lao động nước ngoài” trong nửa đầu năm nay. Nếu được triển khai, những thay đổi này không chỉ cải thiện tính ổn định và điều kiện làm việc của lao động nước ngoài, mà còn tác động đáng kể đến cấu trúc nhân lực của thị trường lao động Hàn Quốc.

Xem thêm bài viết >