कोरियामा अनलाइन ठगी र नक्कली वेबसाइटमार्फत हुने साइबर अपराध तीव्र रूपमा बढ्दै गएपछि विदेशी बसोबासकर्ताहरूलाई विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ। विकसित डिजिटल संरचनाका कारण बैंकिङ, किनमेल, डेलिभरी र सरकारी सेवा अधिकांश अनलाइनमार्फत हुने सुविधा भए पनि यही प्रणाली अपराधीहरूका लागि नयाँ अवसर बनेको विश्लेषण गरिएको छ।

विशेष गरी कोरियन भाषा राम्रोसँग नजान्ने वा स्थानीय प्रणालीबारे पर्याप्त जानकारी नभएका विदेशीहरू मुख्य लक्ष्य बन्ने गरेका छन्। वास्तविक संस्था जस्तै देखिने नक्कली वेबसाइट वा आधिकारिक सूचनाजस्तो देखिने सन्देशमा झुक्किएर व्यक्तिगत जानकारी दिनु वा आर्थिक क्षति बेहोर्नु पर्ने घटना बढिरहेका छन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार प्रविधि जति उन्नत हुँदै जान्छ, ठगीका तरिका पनि त्यति नै जटिल बन्दै गइरहेका छन्।

सबैभन्दा सामान्य विधि फिसिङ (phishing) हो। बैंक, सरकारी निकाय वा डेलिभरी कम्पनीको नाममा नक्कली वेबसाइट बनाएर प्रयोगकर्तालाई आइडी, पासवर्ड, कार्ड विवरण वा प्रमाणीकरण कोड प्रविष्ट गराउन लगाइन्छ। पछिल्लो समय ‘डेलिभरी असफल’, ‘ठेगाना त्रुटि’, ‘कस्टम ढिलाइ’ जस्ता सन्देश पठाएर पुनः डेलिभरी लिङ्क क्लिक गराउने घटना बढेका छन्। यस्तो लिङ्क क्लिक गर्दा वास्तविक साइट जस्तै देखिने पृष्ठमा पुगेर प्रयोगकर्ता सजिलै ठगीको सिकार बन्न सक्छ।

एसएमएसमार्फत हुने स्मिसिङ (smishing) पनि तीव्र रूपमा फैलिँदै छ। यो SMS र phishing को संयोजन हो, जसमा आपतकालीन वा आधिकारिक जस्तो देखिने सन्देश पठाएर हानिकारक लिङ्क क्लिक गराइन्छ। जरिवाना तिर्न बाँकी सूचना, खाता प्रमाणीकरण अनुरोध, सरकारी सहयोग आवेदन वा डेलिभरी ढिलाइ सूचना जस्ता सामग्री प्रयोग गरिन्छ। लिङ्क क्लिक गर्दा हानिकारक एप डाउनलोड हुन सक्छ वा नक्कली वेबसाइटमा पुगेर जानकारी चोरी हुन सक्छ।

नक्कली अनलाइन शपिङ साइटमार्फत हुने ठगी पनि बढ्दो छ। प्रसिद्ध ब्रान्डका सामान अत्यन्त सस्तो मूल्यमा बेच्ने भन्दै उपभोक्तालाई आकर्षित गरिन्छ र भुक्तानी लिएपछि सामान पठाइँदैन। The North Face, Discovery, Zara जस्ता चर्चित ब्रान्डको नाम प्रयोग गरेर उपभोक्ताको विश्वास जित्ने प्रयास गरिन्छ। यस्ता साइटहरू बाहिरबाट विश्वसनीय देखिए पनि सम्पर्क विवरण नहुनु, ग्राहक सेवा नचल्नु वा केही समयपछि साइट बन्द हुनु जस्ता लक्षण देखिन्छन्।

विदेशीहरूलाई लक्षित अन्य ठगीका तरिकाहरू पनि छन्। सामाजिक सञ्जाल वा डेटिङ एपमार्फत सम्बन्ध बनाएर पैसा माग्ने रोमान्स ठगी, नक्कली रोजगारी प्रस्ताव वा भिसा सेवा भन्दै शुल्क माग्ने ठगी, पासपोर्ट प्रतिलिपि लिएर पहिचान दुरुपयोग गर्ने घटना पनि भइरहेका छन्। यस्ता ठगीहरू विदेशीहरूको रोजगारी र बसोबाससम्बन्धी चिन्तालाई प्रयोग गरेर गरिन्छन्।

विशेषज्ञहरूले केही सामान्य चेतावनी संकेतहरूमा ध्यान दिन आग्रह गरेका छन्। वेबसाइट ठेगाना आधिकारिक जस्तो देखिए पनि सानो फरक (जस्तै अक्षर वा संख्या मिश्रण) भएमा शंका गर्नुपर्छ। अत्यधिक आपतकालीन अवस्था देखाएर तुरुन्त भुक्तानी माग्ने, वा व्याकरण त्रुटि भएका सन्देशहरू पनि जोखिम संकेत हुन्। साथै बैंक ट्रान्सफर वा Bitcoin जस्ता ट्र्याक गर्न गाह्रो हुने माध्यमबाट मात्र भुक्तानी मागेमा अझ सतर्क रहनुपर्छ।

रोकथामका लागि सन्देश वा इमेलमा आएका लिङ्क सिधै क्लिक नगर्ने बानी आवश्यक छ। आवश्यक परे आधिकारिक वेबसाइटको ठेगाना आफैं टाइप गरेर प्रवेश गर्नु सुरक्षित हुन्छ, र एपहरू केवल आधिकारिक एप स्टोरबाट मात्र डाउनलोड गर्नुपर्छ। भुक्तानी गर्दा उपभोक्ता संरक्षण भएको क्रेडिट कार्ड जस्ता सुरक्षित माध्यम प्रयोग गर्न सिफारिस गरिन्छ। साथै दुई-स्तरीय प्रमाणीकरण, प्रणाली अपडेट र एन्टिभाइरस प्रयोग जस्ता आधारभूत सुरक्षा उपायहरू पनि अपनाउनुपर्छ।

यदि ठगी भएको शंका लागेमा तुरुन्त कारबाही आवश्यक हुन्छ। सम्बन्धित बैंक वा कार्ड कम्पनीमा सम्पर्क गरी भुक्तानी रोक्न वा खाता रोक्का गर्न अनुरोध गर्नुपर्छ। त्यसपछि प्रहरी 112 वा वित्तीय नियामक निकायको हेल्पलाइन 1332 मा उजुरी दिएर थप क्षति रोक्न सकिन्छ। पासवर्ड तुरुन्त परिवर्तन गर्नु र शंकास्पद एप हटाउनु पनि आवश्यक हुन्छ।

सरकार र सार्वजनिक निकायहरूले विदेशीका लागि बहुभाषिक सहायता सेवा पनि प्रदान गरिरहेका छन्। तर सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा व्यक्तिगत सतर्कता हो। साइबर अपराधका तरिका बदलिँदै गए पनि आधारभूत नियम उस्तै छन्—“अत्यधिक राम्रो प्रस्ताव देख्दा एकपटक सोच्नुहोस्, र अपरिचित लिङ्क कहिल्यै क्लिक नगर्नुहोस्।”

अरू लेखहरू हेर्नुहोस् >